Ý KIẾN “THẢO DÂN”

Dưới đây là một đoạn tản mạn, về những vướng mắc vấn đề phổ cập tin học của 2 anh bạn “già” của tôi trao đổi với nhau. Tôi xin đăng lên đây để chúng ta tham khảo và cho ý kiến đánh giá:

Hỏi :

-Tại sao xứ mình không Sản xuất máy tính giá bèo 100 US ( tất nhiên tính năng hạn chế) như Ấn Độ cung cấp cho trẻ em nghèo? Có những máy đó mọi người sẽ có điều kiện tiếp cận với tin học( XH hóa tin hoc), khi quen rồi thì vứt đi cũng được, sắm cái xịn.
Cứ nhìn cái điện thoại bàn TQ, chỉ cần giải quyết khâu cơ bản nghe-gọi giá 50.000 đ thì rõ.
- Người thường chúng tôi khi tiếp cận với tin học bị vướng 2 rào cản:

1. Thiếu kiến thức tin hoc căn bản, chủ yếu là học kiểu "truyền khẩu"
gọi là học lỏm. Nghe các bác giảng giải toàn thuật ngữ cao siêu cóc hiểu được. Những cái như " cấu hình", " mặc định", " giao diện"...có thể sẽ đơn giản hơn nếu chúng ta giữ được sự trong sáng tiếng Việt và nhờ vậy chúng tôi sẽ trở nên thông thái hơn chăng?

2. Ngôn ngữ : Người sử dụng vừa phải đối mặt với ngôn ngữ vi tính vừa phải đối mặt với tiếng Anh. 2 cái dốt gặp nhau làm mình trở nên dốt hơn. Khó tiến bộ vì thế.
Như vậy vấn đề đặt ra là phải giản dị hóa ngôn ngữ vi tính và Việt nam hóa tiếng Anh ( trên máy).
Có mỗi Yes với No mà không biết clik vào thằng nào mới tức! Gần 60 tuổi rồi, đầu óc lú lẫn lại phải đồng thời học Anh văn , vi tính "bọ" nào chả ngán?!
Với tôi cái máy Vi tính vẫn chưa hiện đại - Một máy hiện đại là phải thật đơn giản trong sử dụng, không cần phải học vẫn xài được.
Sứ mạng khai trí tin học của các bác quả là gian nan nhưng rất vẻ vang...
Vừa đi miệt vườn về, một tên Hai lúa hỏi một câu vượt quá tầm hiểu biết về tin học mong các bác trả lời giúp:" Người ta nói quá xá tới phần CỨNG , phần MỀM, vậy có phần ...NHÃO không anh?".

Trả lời:

- Phần NHÃO, tiếng Tây gọi là "firmware", là phần mềm máy tính nhưng không được trực tiếp chạy bởi máy tính mà chạy trên một cái phần cứng nối với máy tính. Ví dụ một modem nối với máy tính. Modem có chương trình để thực hiện lệnh của máy tính. Cái chương trình đó có thể được nâng cấp bằng cách thay con chip lưu trữ chương trình trong modem, hoặc bằng cách nạp lại từ máy tính (tuỳ theo nhà SX quy định). Khi đó cái chương trình đó được gọi là phần nhão. Máy tính không xài chương trình đó, nhưng nếu không có chương trình đó thì một bộ phận của máy tính không chạy được (hiểu máy tính như một hệ thống chứ không chỉ có cái thùng CPU).

- Ngôn ngữ: việc bản địa hoá ngôn ngữ các chương trình máy tính (bao gồm hệ điều hành, như Windows, và ứng dụng, như Word) đòi hỏi mất nhiều công sức. Các công ti SX phần mềm thường chỉ làm cho các thị trường tiềm năng. VN là thị trường lớn về số lượng (tiểm năng) nhưng cũng có tỉ lệ vi phạm bản quyền cao (hết tiềm năng) nên không có điều kiện để người ta làm chương trình có giao diện tiếng Việt. Tuy nhiên nếu dùng phần mềm nguồn mở (Free Open Source Software, FOSS) thì hiện nay có bộ phần mềm văn phòng Ubuntu hỗ trợ tốt cho tiếng Việt. Vì tiếng Việt ở đây do cộng đồng những người lập trình trên khắp thế giới chung sức làm nên nhiều khi nó tối nghĩa đối với người quen dùng tiếng Anh, nhưng sẽ rất tiện cho người thuần Việt. Nếu có người dùng thuần Việt thì sẽ là nguồn phản hồi để cải tiến cái tiếng Việt đó. Tôi đã làm việc trên hệ thống này từ lâu rồi. Ưu điểm: không mất phí bản quyền, làm được mọi việc mà Microsoft Windows và Office làm được. Các trình ứng dụng thông dụng khác như Skype, Yahoo!, xem/sửa ảnh cũng có FOSS luôn.

- Đồng ý là các danh từ chuyên tin học nên dùng ngôn ngữ tiếng Việt để dễ hiểu. Nhưng với các khái niệm mới do Tây nghĩ ra thì có thể danh từ sẽ bị Việt hoá chứ vốn làm gì có. Ví dụ "blog" tôi vẫn kiên trì gọi là "trang tin" do nghĩa của nó. "Giao diện" tiếng Tây là "interface" ghép "mặt, face" với "giữa các, inter". Bản thân từ blog cũng là từ mới, xuất phát từ văn nói của Tây mà thành (từ weB LOG). Thế nên cố giữ gìn có tiêu hoá thêm các thứ mới. Thế giới thay đổi phản ánh vào ngôn ngữ là như thế.

- Laptop 100 USD trong chương trình "mỗi đứa trẻ một laptop" (One Laptop Per Children, OLPC) được khởi xướng bởi các hãng tin học lớn nhằm vào các trẻ em ở các nước đang phát triển. Chương trình này là phi lợi nhuận, ở Mỹ. Nước mình thì không thể SX được thứ máy như vậy, mà nhập từ ngoài vào thì cũng khó. Phi lợi nhuận thì lấy đâu ra bánh để chia?

(các vấn đề về firmware, OLPC có thể tham khảo thêm trên mạng, chỉ cần Google hoặc Wiki một nhát là ra)